Respect voor het individu is het fundament van een menswaardige beschaving.

— Emmanuel Macron

100 jaar vrijeschoolonderwijs, bijna 50 jaar in Eindhoven

Bijna 50 jaar vrije school in Eindhoven/Helmond
Een terugblik en vooruitblik

Op initiatief van ouders startte in 1972 de Vrije School Brabant in Eindhoven met een kleuterklas en onderbouw aan de Mechelenlaan. Leerkrachten werden aangetrokken en de school groeide in korte tijd naar een groot aantal leerlingen.

Er zijn een aantal markante ontwikkelingsmomenten aan te wijzen:

  • De start van het aanvankelijk ongesubsidieerde voortgezet onderwijs;
  • de start van Vrije School Peelland in Helmond;
  • de bouw van een eigen school op de Nuenenseweg(1986), waarna twee verticaal geïntegreerde scholen werden gevormd, van kleuters tot en met 12e klas;
  • de start van de zelfstandige Vrije School de Regenboog in Eindhoven Zuid.
  • De Tobiasschool heeft gedurende een tiental jaren bestaan en geprobeerd is deze tot een levensvatbare school voor speciaal onderwijs op te bouwen.
  • De start van de Ambachtelijk Technische Bovenbouw, als 3e voortgezet onderwijsstroom in 1987.
  • In 2000 werden de bovenbouwen van de scholen samengevoegd in een afzonderlijke school voor Voortgezet Vrije School Onderwijs – het Novaliscollege – met in 2003 een eigen gebouw aan de Sterrenlaan in Eindhoven. Een bestuurlijke verbinding kwam tot stand met het Karel de Grote college in Nijmegen en met de Stichtse Vrije School in Zeist.

Alle mensen die van dichtbij of verderaf deze ontwikkeling hebben meegemaakt zullen hieraan hun eigen beleving en hun eigen herinneringen hebben.

Toch zijn er een aantal karakteristieken aan te wijzen:

Initiatiefkracht en vertrouwen.
Er was in heel grote mate een stuwende initiatiefkracht aanwezig, met name in de beginfase. Gedurende een aantal jaren is de bovenbouw vanuit eigen middelen en met acties gefinancierd, waarbij meer dan Fl. 1.000.000,– is bijeengebracht.
Ook de Ambachtelijk Technische Bovenbouw is voor een vergelijkbaar bedrag  gefinancierd met acties, ook met behulp van inhoudelijke en financiële steun van het bedrijfsleven en van de fondsenwereld.
De initiatiefkracht leefde zowel bij ouders als bij leerkrachten en voor zover mogelijk droegen ook de leerlingen hun steentje bij.

Strijdbaarheid en moed.
Ouders en leerkrachten zijn vele jaren actief opgekomen voor de toekomst van het vrijeschoolonderwijs  in Eindhoven met onvermoeibare inzet naar de gemeentelijke, provinciale en landelijke politiek voor erkenning van dit onderwijs in Eindhoven.
Een eigen plaats moest veroverd worden in de Eindhovense scholenwereld in de contacten met andere scholen voor voortgezet onderwijs. Deze moesten immers instemmen met de totstandkoming van een nieuwe school voor voortgezet onderwijs.
Er was moed voor nodig om steeds maar weer de hindernissen en problemen aan te pakken en de weg naar de toekomst te banen.

Inzet en Ontwikkeling.
Zonder de rijke antroposofische achtergrond zoals bijv. Den Haag en Zeist die hadden hebben vooral ook de leerkrachten met onvoorstelbaar grote inzet aan de ontwikkeling van het vrijeschoolonderwijs  in Zuidoost Brabant bijgedragen.
De eerste 15 jaar was er een tweejarige ‘applicatiecursus’, waarin nieuwe leerkrachten en ook ouders met een onderwijsbevoegdheid zich elke woensdagmiddag verdiepten in antroposofie en vrijeschoolonderwijs. In vakanties werden in Zutphen, maar ook in Stuttgart en Dornach, verdiepings- en bijscholingscursussen gevolgd. En ook in de tegenwoordige tijd wordt van leerkrachten in hun werk een voortdurende ontwikkeling gevraagd.
Het is het grote voorrecht maar ook de dure plicht van leerkrachten in een vrije school om niet alleen aan, maar ook van hun leerlingen te leren en zich als mens verder te ontwikkelen.

Vooruitblik.
De tijd waarin wij leven is evenals in 1919 een tijd vol met opgaven en uitdagingen. De aardeontwikkeling en de klimaatverandering brengen met zich mee dat de toekomst anders zal zijn dan de tijd waarin de hedendaagse volwassenen en hun ouders groot zijn geworden.
In de afgelopen dertig jaar is de wereld volgehangen met een gigantisch stralingsweb van tienduizenden satellieten en geen plaats op aarde ontkomt hieraan. ‘Eenvoudigweg’ afwijzen of tegenhouden is niet mogelijk; we zullen er als mens – jong en oud – een verhouding mee moeten ontwikkelen.
De ‘schermenwereld’ waarin onze kinderen opgroeien is vol van verleidingen. Ook volwassenen, ouders en leerkrachten, staan voor de opgave om hun verhouding tot die virtuele werkelijkheid te bepalen en daarmee een voorbeeld en gesprekspartner voor de kinderen te zijn. Wakkerheid en bewustzijn is in deze tijd een noodzakelijke voorwaarde om je in deze “nieuwe wereld” staande te houden en je weg te vinden.
Daarnaast is net als in het verleden initiatiefkracht en vertrouwen nodig om de weg naar een nieuwe toekomst te gaan.
De waarde van het ‘hoofd-, hart- en handenonderwijs’ van de vrije school uit de laatste decennia van de vorige eeuw heeft erkenning gekregen en is overgenomen door tal van andere scholen. Dat is mooi, maar daarmee zijn we er niet. De vrije school staat de komende tijd voor de opgave om aan ‘hoofd, hart en handen’  de voeten toe te voegen.
Het zijn immers onze voeten die ons met initiatiefkracht en met vertrouwen daarheen kunnen brengen waar onze bestemming ligt, in de overtuiging dat het op weg gaan en onderweg leren zeker zo belangrijk is als het aankomen. Dat vraagt van de individuele mens initiatief, om te beginnen met het zetten van de eigen stappen.
En ook de kwaliteit van studie en ontwikkeling blijft onverminderd van waarde. De eigen ontwikkeling en studie vormen de voedingsbodem om aan onze opgave in de wereld te werken. De vrije school ambieert kinderen op te voeden tot vrije onafhankelijke mensen die, eenmaal volwassen, in volle verantwoordelijkheid deel kunnen nemen aan de wereld waarin zij leven en die aan die wereld hun bijdrage kunnen geven.

Laten wij op 28 oktober met meer dan 1700 leerlingen en honderden leerkrachten, ouders en andere betrokkenen vieren dat vrijeschoolonderwijs 100 jaar in de wereld is en dat de vrije school in Eindhoven bijna 50 jaar bestaat.

En laten we vervuld van enthousiasme en vertrouwen met al onze kracht werken aan de toekomst.

Koos van der Haak

 

 

Plaats een reactie
Reacties worden eerst ter beoordeling voorgelegd aan onze redactie alvorens deze worden geplaatst